Nakliye Maliyeti Nasıl Hesaplanır?

Nakliye maliyeti – kapak 1200×630@1x - Picka Depo ve Nakliye ve Yönetim Sistemleri
Nakliye Maliyeti Nasıl Hesaplanır? 2

Nakliye maliyeti hesaplama, çoğu lojistik operasyonunda “yakıt + şoför” denklemine indirgenmektedir. Oysa bir seferin gerçek maliyeti, yola çıkmadan çok öncesinde başlamaktadır. Araç depoya döndükten sonra bile devam etmektedir. Fiyat teklifi verirken ya da bir müşterinin kârlılığını ölçerken bu kalemlerin tamamını dikkate alıyor musunuz? Eğer almıyorsanız kazandığınızı sandığınız işten zarar ediyor olmanız muhtemeldir.

Bu yazımızda nakliye maliyetinin hangi kalemlerden oluştuğunu, sefer başına nasıl hesaplandığını açıklıyoruz. Manuel takibin nerede tıkandığını örnek bir hesaplamayla sizlere aktarıyoruz. 

Nakliye Maliyeti Nedir?

Nakliye maliyeti, bir yükün çıkış noktasından teslim noktasına ulaşması için katlanılan tüm giderlerin toplamını oluşturur. Bu toplam iki ana gruptan meydana gelir. Araç yola çıksa da çıkmasa da oluşan sabit maliyetler. Sadece sefer gerçekleştiğinde oluşan değişken maliyetler.

Bu ayrımı yapmadan oluşturulan her hesaplama eksiktir. Çünkü sabit maliyetler sefer sayısına bölünerek dağıtılmaktadır. Ayda 12 sefer yapan bir aracın sefer başına sabit maliyet yükü, 25 sefer yapan araçtan iki kat fazla demektir. 

Nakliye Maliyetini Oluşturan Kalemler

Sabit maliyetler

  • Araç amortismanı veya kiralama/leasing maliyeti 
  • Zorunlu ve kasko sigorta primleri, MTV maliyeti
  • Şoför maaşı ve SGK maliyeti 
  • Yetki belgesi (K belgesi), muayene, ruhsat gider maliyetleri 
  • Filo yönetimi, ofis ve idari genel maliyetler

Değişken maliyetler

  • Yakıt ve AdBlue maliyeti 
  • Lastik aşınması, periyodik bakım ve onarım maliyetleri 
  • Köprü, otoyol (HGS) ve geçiş ücretlendirmesi 
  • Şoför harcırahı, konaklama maliyetleri 
  • Yükleme–boşaltma, hamaliye, bekleme sürelerinin maliyetleri 
  • Palet, streç, etiket gibi sarf malzemeler 

Nakliye Maliyeti Hesaplama Formülü

Sefer bazlı temel formül şu şekilde hesaplanır:

Sefer Maliyeti = (Aylık Sabit Giderler ÷ Aylık Sefer Sayısı) + Sefere Ait Değişken Giderler

Bu tutarı bulduktan sonra birim maliyete geçiş yaparsınız:

  • Km başına maliyet = Sefer Maliyeti ÷ Toplam Km
  • Ton başına maliyet = Sefer Maliyeti ÷ Taşınan Ton
  • Palet / teslimat noktası başına maliyet = Sefer Maliyeti ÷ Palet veya Nokta Sayısı

Dağıtım operasyonlarında en anlamlı metrik genellikle teslimat noktası başına maliyettir. Uzun mesafe FTL taşımalardaysa km ve ton bazlı maliyet öne çıkmaktadır. FTL ve parsiyel taşımacılık arasındaki farkları ayrı bir yazıda anlatmıştık.

Örnek Nakliye Maliyeti Hesaplaması

480 km’lik bir sefer, 15 ton yük ve ayda 20 sefer yapan bir araç düşünelim (rakamlar temsili olarak belirlenmiştir):

KalemTutar
Yakıt (144 lt)6.480 TL
HGS / geçiş ücretleri900 TL
Lastik + bakım payı (4 TL/km)1.920 TL
Şoför harcırahı1.500 TL
Değişken toplam10.800 TL
Sabit gider payı (180.000 ÷ 20)9.000 TL
Sefer maliyeti19.800 TL

Buradan: km başına 41,25 TL, ton başına 1.320 TL.

Şimdi kritik bir sorumuz var: Araç dönüşte boş geliyorsa? Dönüş yakıtı ve harcırahı eklendiğinde sefer maliyeti yaklaşık 28.000 TL’ye çıkmakta ve ton başına maliyet 1.866 TL olmaktadır. Aynı iş, aynı fiyat, %41 daha yüksek maliyetlidir.

Hesaplamayı Bozan Üç Gizli Kalem

Boş dönüş oranı. Dönüş yükü bulunamayan her sefer, maliyeti doğrudan yukarı çekmektedir. Rota optimizasyonu burada yakıttan çok daha fazlasını kurtarmaktadır.

Bekleme ve ölü zaman. Rampada bekleyen araç, ücretlendirilmeyen ama sabit maliyeti işleyen bir varlık olarak tanımlanır. Araç takip ve sefer yönetimi olmadan bu süreler kayıt altına bile alınmamaktadır.

İade ve yeniden sevkiyat. Teslim edilemeyen ürünün geri dönüşü, seferi iki kez ödemektir. Tersine lojistik maliyetleri çoğu firmada hiç ayrıştırılmamaktadır. 

Excel ile Hesaplama Nerede Tıkanır?

Bir araçla çalışan bir firma için Excel yeterli olabilir. Fakat araç sayısı, müşteri sayısı ve tarife çeşitliliği arttığında tablo çöküş yaşar:

  • Veriler sefer bittikten günler sonra, elle giriliyorsa
  • Her müşteri için farklı tarife ve sözleşme koşulu takip edilemiyorsa
  • Hakediş ve fatura mutabakatı ayrı bir dosyada yürüyorsa. Tutarsızlık gözden kaçıyorsa
  • Maliyet geçmişe dönük görülüyorsa; fiyat verirken değil, zarar ettikten sonra 

TMS ile Nakliye Maliyetini Otomatik Hesaplamak

Bir nakliye yönetim sistemi (TMS), maliyet hesabını raporlama işi olmaktan çıkarıp operasyonun bir parçası haline getirmektedir. Picka TMS sayesinde:

  • Yakıt, geçiş, harcırah ve sarf kalemleri sefer kaydına otomatik işlenmektedir.
  • Dinamik tarife ve sözleşme yönetimiyle müşteri bazlı gerçek kârlılık görülmektedir. 
  • ERP (SAP, Logo, Netsis) entegrasyonuyla hakediş ve fatura mutabakatı otomatik çalışır. 
  • Rota planlamasıyla boş km ve fazla mesafe baştan azaltılmaktadır. 

Maliyeti düşürmenin ilk adımı, onu doğru ölçmekten geçer. Lojistik veri analitiği ise bu ölçümü stratejik karara dönüştürmeyi sağlar. 

Sık Sorulan Sorular

Km başına nakliye maliyeti nasıl hesaplanır?
Sefer maliyetini toplam kat edilen kilometreye bölebilirsiniz. Boş dönüş kilometrelerini de mutlaka dahil etmelisiniz. 

Sabit maliyetler sefer başına nasıl dağıtılır?
Aylık toplam sabit gideri, o ay gerçekleşen sefer sayısına bölmelisiniz. Sefer sayısı düştükçe birim maliyet yükselmektedir.

Nakliye maliyetlerinizi sefer bazında incelemek ister misiniz? Picka TMS demo talebi oluşturabilirsiniz. Operasyonunuza özel maliyet yapısını birlikte inceleyebilirsiniz.

Daha fazla blog içeriği incelemek için makaleler bölümümüzü inceleyebilirsiniz. 

Related Posts
Leave a Reply

Your email address will not be published.Required fields are marked *